Halk sağlığını tehdit eden enfeksiyonlara karşı tanı kiti, ilaç formülasyonları ve aşı geliştirecekler

Ege Üniversitesi İlaç Geliştirme ve Farmakokinetik
Araştırma Uygulama Merkezi (ARGEFAR) yöneticiliğinde hazırlanan
“Ülkemizde ve Dünyada Halk Sağlığını En Fazla Tehdit Eden HPV ve Influenza
Kaynaklı Enfeksiyonlara Karşı Tanı Kitleri, İlaç Formülasyonları ve Aşı
Geliştirilmesi” adlı proje TÜBİTAK 1004 Mükemmeliyet Merkezi Destekleme
Programı kapsamında desteklenmeye uygun bulundu.

ARGEFAR’ın yöneticiliğinde, NOBEL İlaç, İDEA Teknoloji, Sağlık
Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ulusal Viroloji Referans Merkez
Laboratuvarı, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi, MULTİGEN, FLORABİO
Teknoloji, ABDİ İBRAHİM İlaç, TÜBİTAK – MAM ortaklığında yürütülecek
olan proje 46,75 Milyon TL bütçeden oluşuyor. Projenin 21 milyon 611 bin 679
TL payı ise Ege Üniversitesine ayrıldı.

Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Budak, “Üniversitemiz
akademisyenleri ve araştırmacıları tarafından hazırlanan projeler ulusal ve
uluslararası ajanslar ve kuruluşlar tarafından desteklenmeye devam ediyor. Son
yıllarda oluşturduğumuz araştırma kültürü ve girişimcilik ekosistemi ile model
oluşturan üniversitemizin öncülüğünde ve yürütücülüğünde önemli projeler
hazırlanıyor. Multisipliner ve iş birliğine dayanan bu çalışmalarımız ulusal ve
uluslararası kuruluşlar tarafından önemli destekler alarak hem bilime hem de
insanlığa katkı yapan nitelikli projelere dönüşüyor. Yeni tip koronavirüs (Covid-
19) hastalığına yönelik Milli Aşı çalışmalarına öncülük eden ARGEFAR,
bünyesinde yer alan laboratuvar ve klinikler aracılığıyla halk sağlığının
korunmasına ve iyileştirilmesine yönelik gıda, çevre ve ilaç alanlarında önemli
analiz hizmetleri veriyor. Bilim insanları ARGEFAR yöneticiliğinde önemli bir
projeye daha imza attılar. Ülkemizde ve dünyada halk sağlığını en fazla tehdit
eden HPV ve ınfluenza kaynaklı enfeksiyonlara karşı tanı kitleri, ilaç
formülasyonları ve aşı geliştirilmesine yönelik çalışmalar gerçekleştirecekler.
TÜBİTAK Mükemmeliyet Merkezi Destekleme Programı kapsamında
fonlanacak projede emeği geçen bilim insanlarını tebrik ediyor, başarılarının
devamını diliyorum” dedi.

“ARGEFAR önemli bilimsel birikime ve tecrübeye sahip”
Projenin detayları ile ilgili bilgiler paylaşan EÜ İlaç Geliştirme ve
Farmakokinetik Araştırma - Uygulama Merkezi Müdür V. Prof. Dr. Ercüment
Karasulu, “TÜBİTAK 1004 Mükemmeliyet Merkezi Destekleme Programının
amacı; yükseköğretim kurumları araştırma altyapılarının, Ar-Ge/tasarım
merkezleri ve kamu Ar- Ge birimleri ile iş birliği yaparak ihtisaslaşması ve
mükemmeliyet merkezi haline gelmesi için ulusal hedef ve politikalar
kapsamında belirlenen öncelikli alanlarda, yurt içinde yapılan, izlenebilir
hedefleri olan, bilimsel nitelikli, ticarileşme potansiyeli yüksek araştırma
programlarını desteklemektir. Bu proje ile toplum sağlığı açısından ülkemizde
ve dünyada çok önemli bir problem olan, sık gözlenen viral enfeksiyon
hastalıklarına karşı ‘Tanı Kitleri, İlaç Formülasyonları ve Aşı Geliştirilmesi’
hedefleniyor. Bu odak alanın seçilmesinde başlıca sebep ARGEFAR ve
konsorsiyum ortaklarının bu alandaki önemli bilimsel birikim ve tecrübeye sahip
olmasıdır” diye konuştu.

“Proje 3 farklı odak alanda ilerleyecek”
Proje kapsamında gerçekleştirilecek olan kritik ileri teknoloji
hedeflerinden bahseden Prof. Dr. Karasulu, “Ülkemizde ve dünyada halk
sağlığını tehdit eden kritik öneme sahip human papilloma virüs (HPV) ve
influenza virüsünün yarattığı hastalıkların tanısı, tedavisi ve bu hastalıklardan
korunma ve tedavisine yönelik aşı ve ilaç formülasyonlarının geliştirilmesi
yanında bu hastalık etkenlerinin tanısını yüksek duyarlılık ve özgüllükte
sağlayacak ve aynı zamanda virüs-konakçı etkileşimlerini de saptayabilecek tanı
kitlerinin geliştirilmesidir. Sunulan proje hem ülkemizde hem de dünyada sağlık
sistemi üzerinde çok ciddi yükü bulunan ve sık gözlenen 2 viral enfeksiyon
hastalığına (HPV ve Influenza) karşı bütüncül yaklaşım sergileyecek ve
birbirleriyle sıkı sıkıya ilişkide olan 3 farklı odak alanda ilerleyecektir. Birincisi
Tanı Grubu’dur. Bahsedilen virüslerin tanısını gerçekleştirmek için biyosensör
ve genetik tabanlı yöntemler kullanacaklardır. Genetik tabanlı yöntemler aynı
zamanda dünyada ilk defa konakçı genetiği ile ilgili de gerçekleştirecektir.
Projede tüm deneyleri entegre eden biyoinformatik bir yaklaşımla yazılımlar
geliştirilecek, ileri düzey biyoinformatik analizlerin tamamının son kullanıcının
bu konuda zorluk yaşamasına izin vermeyecek ve basit bir şekilde test sonucunu
hazırlaması sağlanacaktır. İkincisi İlaç Formulasyonu Grubu’dur. HPV ve
Influenza tedavisinde etkin, inhaler/nazal formülasyonlar, ağızda dağılan tablet
formülasyonları, jel ve transdermal yama formülasyonları geliştirilmesi
planlanmaktadır.

Söz konusu formülasyonların, karaciğerden ilk geçiş etkisini
önlemesi, özellikle yaşlı ve çocuklar gibi ilaç alımında güçlük çeken hastalar
için kolay ilaç alımına olanak sağlaması, ilacın terapötik etkinliğini artırması,
yan etkisini azaltması ve hastanın yaşam kalitesini artırması amaçlanmaktadır.
Bu nedenle önerilen formülasyonların piyasada var olanlara alternatif olarak
yenilikçi bir bakış açısıyla toplum sağlığına sunulması hedeflenmektedir.
Üçüncüsü ise Aşı Grubu’dur. Yurdumuzda ve dünyada influenza virüslerine
karşı etkili ilk defa yerli ve milli polivalan DNA ve rekombinant protein aşıları
yanında, inaktif influenza aşı formülasyonlarının geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
Piyasada bulunan influenza aşılarının yurdumuzda bulunan alt tipleri
kapsamaması yanında pandemik grip salgınına karşı ani geliştirilebilecek bir aşı
geliştirme platformumuzun olmaması bu projede geliştirilecek aşıların stratejik
ve yenilikçi yönünü ortaya çıkarmaktadır” dedi.