Reklam

Bıçak kemiğe dayandı

Bıçak kemiğe dayandı
23 Şubat 2021 - 12:24
Koronavirüs salgını nedeniyle işyerleri kapanan esnaf mağdur oldu. Kiralarını, BAĞKUR ve
sigorta masraflarını ödemekte zorlanan esnaf, elektrik, doğalgaz ve su faturalarının altında
adeta can çekişiyor. Borçlar birikti, borcun ödenmesi için ise satış yapılması gerekiyor. Ama
satış yok. Yerel yönetimler ise devletten bekledikleri yardımı göremeyen esnafın derdine çare
bulmak için yöntem arayışında. Eskişehir’de de esnafa belediye başkanları sahip çıkıyor.
Koronavisrüs pandemisinden doğrudan etkilenen esnaftan 6 ay boyunca kira almayan,
dolaylı olarak etkilenen esnaftan kirasının yarısını alarak esnafa kira desteği sağlayan
Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım Kurt, son olarak da Esnafın belediyenin sosyal yardım
modeli olan Halk Market’ten faydalanmasını sağladı. Başkan Kurt, şimdiye kadar bin beş yüz
esnafa Esnaf Kart dağıttı. “Bıçak kemiğe dayandı” diyen Eskişehir Esnafı ise bir an önce önlem
alınması gerektiğini söylüyor. Biz de aylardır kepenk açamayan, açsa bile müşteri
ağırlayamayan; paket servislerle günü geçirmeye çalışan Eskişehir esnafı ve Eskişehir
Lokantacılar Odası Başkanı Bahar Bilen ile yaşadıkları zor günleri konuştuk.
İlk durağımız, Eskişehir Lokantacılar Odası oldu. Eskişehir Lokantacılar Odası Başkanı aynı
zamanda da Türkiye Lokantacılar Federasyonu Denetim Kurulu üyesi olan Bahar Bilen, tam
11 aydır lokanta ve restoranların kapalı olduğunu vurguluyor. Lokanta ve restoran
sahiplerinin çok zor durumda olduğunu ifade eden Bilen, “Genç insanlar dükkanları kira, ev
kira, çocukları var. Çok sıkıntılı zor günler yaşıyorlar. Bir kısmı annelerinin, babalarının yanına
sığındılar, onların emekli maaşlarına sığınmışlar. Çocukları olan insanları düşünsenize, genç
insanlar ve hiçbir gelirleri yok. Evden dışarı çıkamıyorlar, travmalar yaşıyorlar. Boşanmalar
başladı. İntihar teşebbüsleri var. Çok sıkıntılı ve zor günler geçiriyoruz gerçekten” diyor.
ADI ÜZERİNDE KREDİ
Bilen, devletten bekledikleri destekleri alamadıklarına dikkat çekiyor. Gerçekleştirilen kısmi
desteklerin ise çok yetersiz kaldığını belirten Bilen, esnafa müjde olarak sunulan kredi desteğiiçin ise şunları söylüyor: “Adı üzerinde kredi, ödenmesi gerekiyor. Kredilerin ödeme günleri
geldi, taksitleri geldi. Ödeyemiyoruz. Birçok arkadaşımız bunları 6 ay erteledi. Dükkanlarımız
kapalı. Olmayan dükkanla 6 ay sonra bu kredi nasıl dönecek? Vergiler tahakkuk ediliyor,
takibe düşüyoruz. Nasıl olacak bunları bilmiyoruz.” Bu kredilerin mücbir sebep kapsamına
almasını talep eden Bilen, bu talebini ise şu sözlerle açıklıyor: “Çünkü dükkanlarımız şu anda
her ne kadar kapalı olmuş olsa da paket servisi açık gözüküyor. Dükkanlarımızın çoğu paket
servisi yapmaya uygun değil. Bu nedenle de kapalı. Dolayısı ile mücbir sebep kapsamına
ivedilikle alınması gerekiyor. Çünkü hiçbir gelirimiz yok. Personel çıkarma yasağı var,
personelde daralmaya da gidemiyoruz. Dolayısıyla onların vergileriyle sigortaları da işliyor.
Çok çaresiziz.”
Geriye dönük çok ciddi borç yükü altına girdiklerini kaydeden Bilen, bu borçları nasıl
ödeyeceklerini ise bilmediklerini söylüyor. Devletten acil destek beklediklerinin altını çizen
Bilen, sözlerine şöyle devam ediyor: “Mücbir sebep kapsamına alınarak, burada bütün
vergilerden muaf olunmamızı talep ediyoruz. İlk günden pandemi bitene kadar vergi, SGK,
stopaj gibi tüm vergilerden muaf olmamızı istiyoruz. Bize verilen kredilerin de hibe kredisine
çevrilmesine ihtiyacımız var. Faizli kredi değil, ertelenen krediler faiziyle birlikte ertelendi. En
azından onlar bile faizsiz bir şekilde ertelense makbule geçecek.”
KİRA DESTEĞİ SADECE SLOGANLARDA VE AFİŞLERDE KALDI
3 ay boyunca sağlanacağı açıklanan biner liralık hibe desteğinden her esnafın
faydalanamadığına dikkat çeken Bahar Bilen, “Alkollü işletmelerimiz bundan hiç
yararlanamadı. Kira desteği 750 lira. O da büyükşehirlerde. Orada da beyanlarını ve kirasını
elden veren esnaf arkadaşlarımız, banka dekontu olmadığı için yararlanamadı. Yani bu
sadece sloganlarda ve afişlerde kaldı” diyor.
ESNAF DAYANILMAZ DURUMA GELDİ
Bıçağın kemiğe dayandığının altını çizen Bilen, esnafın artık dayanılmaz duruma geldiğine
dikkat çekiyor. İntiharların başladığını hatırlatan Bahar Bilen, telefonlarının susmadığını
anlatıyor. “Evlerine kadar gidiyoruz, kendisi ile konuşuyoruz. Neredeyse psikolog gibi olduk.
Bu arada mülk sahiplerine karşı sıkıntılarımız başladı. Kiraları bir senedir ödeyemiyoruz. Biraz
daha insaflı mülk sahipleri idare ediyorlar, rahatsız etmiyorlar ama bu arada zam yapan mülk
sahipleri de var” diyen Bilen, asıl zor günlerin ise Mart ayında kiralar üzerindeki tedbir
kararlarının kalkmasından sonra yaşanacağına dikkat çekiyor. Tedbirler kalktıktan sonra
icraların başlayacağının altını çizen Bilen, “Daha zor günler yaşayacağız. Çünkü şimdi
kapalıyken mülk sahibine neyin kirasını istiyorsun diyebiliyoruz. Asıl sıkıntımız dükkânlaraçıldıktan sonra başlayacak. Alacaklılar kapıya gelecekler. Birdenbire iş yapacağımız ne
malum? Eski cirolarımıza dönmek biraz zaman alacak. Dolayısıyla bununla ilgili de devletimiz
çok acil tedbirler, kararlar almalı” diyor.
KAZIM KURT’A DA AYRICA TEŞEKKÜR ETMEK İSTİYORUM
Zor günlerde dayanışmanın önemine dikkat çeken Eskişehir Lokantacılar Odası Başkanı Bahar
Bilen, Eskişehir’in birçok konuda şanslı bir il olduğunu söylüyor. Yerel yönetimlerin Eskişehir
esnafına çok destek olduğunu anlatan Bilen, şu sözlerle devam ediyor: “Halkımız bize nakdi
yardımlarda bulundu. Geçen sene ramazanda fitre ve zekât paralarını bize yönlendirdi, biz de
gerçek ihtiyaç sahibi meslektaşlarımıza onları yönlendirdik. Biraz da hali vakti yerinde
meslektaşlarımız gönüllü destek oldular. Burada Odunpazarı Belediye Başkanımız Sayın
Kazım Kurt’a da ayrıca teşekkür etmek istiyorum. Halk Market aracılığıyla esnafımıza Esnaf
Kart dağıttılar. 3 ay boyunca buradan esnafımız alışveriş yapacaklar. Karınca kararınca belli
puanlar yüklüyorlar. Orada aylık nakdi yardım alan esnaf çok mutlu. Koliler içinde hep aynı
ürünler oluyor, ama Esnaf Kart ile Halk Market'ten diledikleri ihtiyaçlarını alabiliyorlar.
Dolayısıyla bu çok hora geçti. Kazım Bey’e çok teşekkür ediyorum. Belediyelerimiz, gerçekten
bu süreçte bizi yalnız bırakmadılar ve bizlere destek oldular.”
PARA KAZANMA DERDİNDE DEĞİLİZ
Halil Pekcan, Eskişehir’deki lokanta sahiplerinden biri. Yaklaşık bir yıldır kapalı olduklarına
dikkat çeken Pekcan, dükkanları bu süreçte sadece 3 ay açabildiklerini söyledi. Yaklaşık iki
ayın büyük bir zararla geçtiğini anlata Pekcan, “Açıldık, açıldığımız gibi mülk sahiplerimiz, tam
kira almaya başladı. Aynı şekilde doğalgaz, elektrik faturalarımız devam etmeye ve bunlara
ilaveten gıda maliyetlerimizin çok büyük bir artışı oldu” diye devam ediyor. Geçen yıl 130-140
liraya aldıkları sıvı yağı şu an 240 liraya aldıklarına dikkat çeken Pekcan, bu fiyat artışını
yemeklere yansıtamadıklarını söylüyor ve ekliyor: “Zaten buradan çok büyük bir kaybımız
oluyor. Pandemiden sonra çok büyük bir müşteri kaybımız oldu. 20-30 liraya aldığımız bir
eldiven yaklaşık 70-80 lira oldu. Bütün maliyetlerimizin artmasına rağmen biz bunu
fiyatlarımıza yansıtamadık. Biz bu noktada kârımızdan vazgeçip, zararına çalışmış oluyoruz.”
Bu dönemde doğalgaz ve elektriğe fahiş zamlar geldiğini söyleyen Pekcan, “Bunlar neden
engellenmiyor. Yaklaşık 15-16 kişi çalışıyorduk. Şu anda yedi personel çalışıyoruz. Yedi
personelden dört personele de düşebiliriz, ama 3 arkadaşımızı fazladan çalıştırıyoruz ki,
onlarda evine bir ekmek parası götürebilsinler. Şu anda para kazanma derdinde değiliz.
Çalışanlarımızı düşünüyoruz” diyor. Devletten bekledikleri desteği alamadıklarının altını çizen
Pekcan yaşadıklarını şu sözlerle anlatıyor: “Bir kira yardımı diyorlar, ben buraya 8400 lira kiraveriyorum. Stopajı ile beraber 11 bin lira kira oluyor. Bana yapmış olduğu 750 lira kira
yardımı ile kaçta kaçını ödeyebilirim? Sadece buradan bakabiliriz olaya. Bunun haricinde
2019’da ciro kaybının şu kadarına 2 bin ile 40 bin arası hibe vereceğiz diyorlar. Ben burasını
2020’de açtım ne olacak? Yapılanların hepsi büyük esnaflara, büyük işletmelere yapılmış olan
bir şey. Bizim gibi orta ölçekli esnaflara desteğin olduğuna zerre kadar düşünmüyorum.
Yardım edecekseler benim SGK primlerime, elektrik ve doğalgaz faturalarıma, kirama yardım
yapsınlar.”
KAZIM KURT’UN VERDİĞİ BU DESTEKTEN ÖTÜRÜ ÇOK MUTLUYUZ
Eskişehir’de yerel yönetimlerin esnafa sahip çıkmaya başladığını anlatan Pekcan, Odunpazarı
Belediyesi’nin esnafa Halk Kart dağıttığını söylüyor. Kendilerinin de bu karttan aldığını
belirten Pekcan, sözlerine şu sözlerle devam ediyor: “Odunpazarı Belediye Başkanı Kazım
Kurt’un verdiği bu desteklerinden ötürü çok mutluyuz. Maddi yanını bir tarafa bırakın,
manevi olarak çok değerli bizim gözümüzde. Esnafını düşünüyor. Bence yaptığı şey çok
değerli. Ortada bir gayret var ve biz bu gayreti gördükçe daha da güçleniyoruz, ayakta
kalıyoruz. Gerçekten, Kazım Kurt’a çok teşekkürlerimi sunuyorum. Yapmış olduğu şey,
gerçekten çok ince bir düşünce. Şu ana kadar bu kadar kriz gördüm, bu kadar sıkıntı yaşadık,
bir tane belediyenin böyle bir kart çıkartıp, esnafa dağıttığını görmedim açıkçası. Çok ince bir
düşünce.”
DEVLETİN BİR AN ÖNCE BİR ÇARE BULMASINI İSTİYORUZ
Devletin verdiği desteğin yetersiz olduğunu belirten bir diğer esnaf da Murat Aldemir. Kötü
durumda olduklarını belirten Aldemir, yaşadıklarını şu sözlerle anlatıyor: “Elektrik gelmiş 500
lira, devletten almışız bin lira, onu oraya vermişiz. Kötü durumdayız. Gel-al ve paket servise
devam ediyoruz. Ama pek tatmin edici değil. Salonumuz var, masa atmak istiyoruz, müşteri
almak istiyoruz, olmuyor. Paket serviste, bizim belli bir limitimiz var. Tost yaptığımız için
belirli bir saatten sonra duruyor. Kötü durumdayız. Devletin verdiği yardımlar bizi nereye
kadar idare edecek, ki idare etmediği ortada. Böyle bekliyoruz, ne olacak diye…” Şimdiye
kadar devletten sadece bin lira destek alan Aldemir, o bin lira ile de faturaları yatırmış.
MADDİ VE MANEVİ ANLAMDA TAMAMEN ÇÖKÜNTÜ İÇERİSİNDEYİZ
Zor günler geçirdiklerini belirten Nurgül Aydoğdu, önünü göremediğini söylüyor. Kira ve
vergileri ödeyemediklerini anlatan Aydoğdu, pandemiden dolayı iki dükkanından birini
dükkanını kapatmak zorunda kalmış.ÇOK MAĞDURUZ
Erhan Menekşe, Eskişehir’de aylardır kapalı olan kahve sahiplerinden sadece biri.
Menekşe’de diğer esnaflar gibi sözlerine ‘Çok zor günler yaşıyor’ sözleri ile başlıyor. Kiraların
çok yüksek olmasından dert yanan Menekşe, “Fakat bize 300 – 500 TL kira yardımı yapılıyor.
Mülk sahipleri de bizi anlamıyor. Kimse bunu anlatmaya da çalışmıyor. Dükkanlarımız kapalı
olduğu halde, bize her ay muhtasar, KDV gibi vergiler yansıtılıyor. Bunlar erteleme ile olacak
şeyler de değil. Bunların silinmesini istiyoruz. Fiş kesmiyoruz, fatura kesmiyoruz, kazancımız
yok. Her ay da bunların vergilerini ödüyoruz. Kimse bizi anlamıyor” diyor. Mülk sahiplerini
her ay sonunda kirasını istediğine değinen Menekşe, şöyle devam ediyor, “4 ay benim
dükkanım kapalı kalsa ve her ay 2 bin lira kira versem, içerdeyim zaten. Burada çay satışı
yapıyorum. Çay ocakları da çay satışı yapıyor. Zaten kahvelerde oyun yasak olduğu için
burasını çay ocağı gibi kullanıyordum. Çay ocakları, pastaneler çay satıyor, parasını kazanıyor.
Bizim gibi tüm kahvehane esnafı kapalı ve geliri hiç yok. Bu yüzden çok mağduruz.”
Geçinemediklerini söyleyen Menekşe, kredi kartları günü kurtarmaya çalıştıklarını söylüyor.
“Yarın kredi kartlarımız patlayacak” diyen Menekşe, devam ediyor; “Eşimizden dostumuzdan
borç alıyoruz, o şekilde geçinmeye çalışıyoruz. Ay sonunda mülk sahibi kiramı yatır diyor.
Sağdan soldan borç toplayıp onu yatırmaya çalışıyoruz. Yarın dükkânı açsak bile, bir sene
yaptığımız borçları ödemeye çalışacağız.” Devlettin desteğinin yetersiz kaldığına değinen
Menekşe, “Verdikleri destek, bırakın vergilerimi, dükkanımın kirasını bile karşılamıyor” diyor.
DURUMUMUZ İÇLER ACISI
Üzeyir Aydoğmuş, Yunus Emre Halk Çarşısı’nda çeyiz, nişan, kına ve hac malzemeleri satıyor.
Geçen sene tam pandeminin başlangıcında Şubat ayında dükkanlarını açtıklarını anlayan
Aydoğmuş, “İşler, pandemi yüzünden hep tersine gitti. Büyük ümitlerle açmıştık. Fakat
düğünler pandemi yüzünden yasaklandı. Toplu eğlenceler yasaklandı. Yasaklar ha bugün ha
yarın biter diye düşünürken bir yıl geçti. Yasakların biteceği de yok, işler günden güne kötüye
gidiyor” diyor.
Bu haber 938 defa okunmuştur.

YORUMLAR

  • 0 Yorum